آیا نفقه در صورت نیاز زن باید انجام شود؟
نفقه دادن شوهر به زن، مانند انفاق بر فقیر نیست که از روى ترحّم به او کمک مىشود؛ بدین سبب از نظر اسلام، اگر زن ثروتمند، و شوهر در سطح متوسّطى باشد، باز نفقه زن را باید بپردازد. قرآن درباره تأمین خوراک و پوشاک در سوره (بقره / 2، 233) و آیات دیگرى نیز درباره نفقه سخن گفتهاند؛ از قبیل( 34 نساء/ 4 و 6- 7 طلاق/ 65 ) بهرهمندى زن از نفقه، حتّى پس از طلاق یا وفات شوهر نیز ادامه دارد.
یعنی به زن مطلقه هم نفقه تعلق میگیرد؟
در سوره (طلاق/ 65، آیه 6) درباره مسکن زنان مطلّقه آمده است که آنها را هرجا خودتان سکونت دارید و امکانات شما ایجاب مىکند، سکونت دهید.
طبیعى است که هرجا مسکن بر عهده شوهر است، بقیه نفقات نیز بر عهده او خواهد بود. بعد مىفرماید: به آنان زیان نرسانید تا کار را بر آنها تنگ کنید و مجبور به نقل مکان و ترک نفقه شما شوند؛ سپس مىگوید: اگر باردار هستند، نفقه آنها را تا زمانى که وضع حمل کنند بدهید و اگر حاضر شدند پس از جدایى فرزند شما را شیر دهند اجرت آنها را بپردازید. قرآن درباره زنان شوهر از دست داده نیز سفارش کرده که باید تا یک سال حق سکونت داشته باشند و به وسیله وارث، از خانه اخراج نشوند و هزینه زندگى آنها پرداخت شود، مگر آن که خودشان پیش از پایان یک سال، ازدواج کنند (بقره/ 2، 240)
در چه مواردی به زوجه نفقه تعلق میگیرد؟
ماده 1102 ق.م بیان می دارد همین که نکاح به طور صحت واقع شد روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می شود دو شرط زیر برای وجوب نفقه ضروری است:
1-دایمی بودن عقد که قانون مدنی در ماده 1106 تصریح دارد : در عقد دایم نفقه زوجه به عهده شوهر است.
2-تمکین کامل زوجه .
در چه شرایطی نفقه به زوجه تعلق نمیگیرد؟
ماده 1108 قانون مدنی میگوید:(هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود.) در واقع به تمکین زوجه برای استحقاق نفقه اشاره کرده است و باتوجه به این ماده میتوان گفت که به مجرد عقد زوجه مستحق نفقه نیست و با تمکین کامل زوجه استحقاق نفقه پیدا میکند. در قانون ما برای وجوب نفقه دو شرط لازم است که یکی دائمی بودن ازدواج
می باشد و دوم تمکین کامل زوجه از زوج است.
باتوجه به نشوز زن آیا به او نفقه تعلق می گیرد؟
ماده 1108هرگاه زن بدون مانع مشروع از اداء وظائف زوجیت امتناع کند مستحقق نفقه نخواهد بود. ناشزه بودن ادعاست و طبعا مدعی یعنی شوهر باید بار اقامه دعوی و اثبات آن را تحمل کند، جدا زندگی کردن دلیل به نشوز نیست و می تواند از قراین قضیه به حساب آید.
زوجه از چه زمانی مستحق دریافت نفقه است؟
زوجه از زمان وقوع عقد ازدواج با توجه به مواد 1102-1106-1107 قانون مدنی مستحق دریافت نفقه است، مگر آن که در طول این مدت بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کرده باشد که در این صورت مطابق ماده 1108 قانون مذکور مستحق نفقه نخواهد بود و به طور کلی نفقه در مقابل تمکین است و هر زمان زوجه حاضر به تمکین گردد از همان زمان مستحق دریافت نفقه خواهد بود.
آیا در عقد منقطع شوهر ملزم به انفاق است ؟ به عبارت دیگرآیا در عقد منقطع (صیغه یا متعه) نفقه به زن تعلق می گیرد؟
بدیهی است که در نکاح منقطع شوهر ملزم به انفاق نیست مگر اینکه به وجه ملزمی از طرف زوج تعهد به انفاق شده باشد.
بجه های فقه و مبانی حقوق دانشگاه شهید چمران اهواز